Ogórecznik lekarski – właściwości i zastosowanie
Ogórecznik lekarski może łagodzić objawy egzemy, łuszczycy oraz trądziku. Działa przeciwzapalnie i wspomaga obniżanie poziomu cholesterolu. Jest składnikiem kosmetyków oraz preparatów wspierających pracę układu nerwowego. Olej z ogórecznika znajduje zastosowanie zarówno w pielęgnacji skóry, jak i w suplementacji.
Borago officinalis – właściwości
Wyciąg z ogórecznika lekarskiego wykazuje delikatne właściwości przeciwzapalne. Obecny w surowcu kwas gamma-linolenowy (GLA) wspomaga regenerację skóry i działa przeciwzapalnie. Flawonoidy i garbniki to naturalne przeciwutleniacze. Witamina C i minerały mogą wspomagać odporność.
Ogórecznik lekarski – zastosowanie
W ziołolecznictwie ogórecznik lekarski jest używany jako środek ułatwiający gojenie ran, oparzeń termicznych i uszkodzonej skóry. W medycynie ludowej ogórecznik był stosowany jako środek wykrztuśny, uspokajający, przeciwreumatyczny i przeciwbiegunkowy. Z uwagi na właściwości regeneracyjne skóry wchodzi w skład wielu kosmetyków do twarzy oraz balsamów do ciała, np. Cerkopil.
Olej z ogórecznika lekarskiego – jak stosować?
Olej z nasion ogórecznika pozbawiony toksycznych alkaloidów pirolizydynowych zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe. Może działać przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i przeciwzakrzepowo. Niektóre źródła wykazują, że przyczynia się do obniżenia ciśnienia krwi i poziomu cholesterolu, co może mieć znaczenie w profilaktyce miażdżycy. Może działać przeciwzakrzepowo i pobudzać układ odpornościowy. Olej z nasion ogórecznika zawiera kwas gamma-linolenowy, który m.in. wspiera układ nerwowy, dlatego wchodzi w skład np. Revitanerw. Suplementacja olejem z ogórecznika powinna być prowadzona z umiarem i po konsultacji ze specjalistą, szczególnie u osób z chorobami przewlekłymi.
Ogórecznik lekarski w kosmetyce
Ziele ogórecznika może być dodawane do kąpieli i okładów. Dzięki obecności kwasu GLA wspiera kondycję skóry, w tym jej jędrności i elastyczność. Cerę można przemywać odwarem z ziela ogórecznika, aby zmniejszyć widoczność wyprysków, stanów zapalnych skóry i drobnych blizn. Nic więc dziwnego, że jest surowcem używanym do produkcji kremów do twarzy.
Ogórecznik lekarski borago officinalis – składniki aktywne
Właściwości ogórecznika lekarskiego wynikają z obecnych w nim substancji czynnych. Usystematyzowaliśmy je w zależności od rodzaju wykorzystanego surowca:
- ziele ogórecznika – związki śluzowe, garbniki, alkaloidy pirolizydynowe, saponiny, barwniki antocyjanowe, kwasy organiczne oraz krzem, potas oraz magnez.
- nasiona ogórecznika – olej o wysokiej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych, m.in. kwasu linolenowego i gamma-linolenowego.
Jak wygląda ogórecznik lekarski?
Ogórecznik lekarski to jednoroczna roślina, która osiąga do 60 cm wysokości. Jej łodygi są grube i wzniesione. Pokrywa je delikatne i szorstkie owłosienie. Jasnoniebieskie kwiaty mają kształt gwiazdy i przyciągają pszczoły oraz inne owady zapylające. Rosną na szczytach pędów i tworzą zwisające kwiatostany. Dolne liście są jajowate, duże i soczyste, natomiast górne są zdecydowanie mniejsze i owalne.
Kiedy kwitnie ogórecznik lekarski?
Ogórecznik lekarski kwitnie od czerwca do lipca. Jego owocem jest podłużna rozłupina, która rozpada się na 4 jasnobrunatne niełupki.
Skąd pochodzi ogórecznik lekarski?
Omawiane ziele pochodzi z obszaru Morza Śródziemnego. Obecnie jest uprawiany lub rośnie zdziczały w prawie całej Europie, w tym także w Polsce, Ameryce Północnej i Azji.
Ogórecznik lekarski – zbiór
Ziele ogórecznika zbiera się na początku kwietnia. Na własne potrzeby ścina się je sekatorem lub innym ostrym narzędziem. Suszy się je w naturalnych warunkach, np. na zacienionym i przewiewnym strychu.
Nasiona ogórecznika nie dojrzewają jednocześnie, dlatego pozyskuje się je pod koniec lata, gdy dopiero zaczynają brązowieć. Można ściąć roślinę i potrząsnąć nią nad gazetą, aby osypały się na nią nasiona. Ich suszenie przebiega identycznie, jak ziela, czyli w warunkach naturalnych.
Przechowywanie ogórecznika lekarskiego
Susz z ogórecznika lekarskiego najlepiej włożyć do szklanego lub ceramicznego pojemnika. Ważne, aby naczynie było szczelnie zamknięte i schowane przed działaniem promieni słonecznych. Dzięki temu surowiec zielarski zachowa na dłużej swoje właściwości.
Odwar z ogórecznika lekarskiego – zastosowanie
Odwar z ogórecznika lekarskiego może być stosowany do
- przemywania skóry z wypryskami lub wykwitami,
- pielęgnacji suchej skóry,
- okładów skóry z powodu stłuczeń, oparzeń, obrzęków i siniaków.
Poniżej przepis na odwar do stosowania zewnętrznego z książki „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”.
Przepis na odwar z ogórecznika lekarskiego
Składniki:
- 1 łyżka ziela ogórecznika lekarskiego
- 1 szkl. ciepłej wody
Przygotowanie:
- Do rondelka należy wsypać ziele i zalać wodą. Całość przykryjmy i ogrzewajmy przez 10 minut.
- Następnie odstawmy rondel na kolejne 10 minut i na koniec odcedzamy.
- Do pielęgnacji cery można korzystać z odwaru z ogórecznika lub z kosmetyków aptecznych.
Ogórecznik lekarski – ciekawostki
Mateusz Emanuel Senderski w swojej książce „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie” podaje, że celtycka nazwa ogórecznika – bornach oznacza odwagę. W średniowieczu używano go jako afrodyzjak. Roztarte liście ogórecznika przypominają zapachem ogórek, dlatego w niektórych przepisach kulinarnych są polecane jako składnik sałatek – w tym zakresie zalecana jest jednak ostrożność ze względu na możliwe działania niepożądane opisane poniżej.
Ogórecznik lekarski – środki ostrożności
Ziele i nasiona ogórecznika lekarskiego mogą wykazywać działanie hepatotoksyczne, czyli toksyczne dla wątroby — szczególnie przy długotrwałym lub nadmiernym stosowaniu wewnętrznym. W związku z tym przed rozpoczęciem domowej kuracji zalecana jest konsultacja z lekarzem. Kobiety w ciąży, karmiące oraz osoby z chorobami wątroby powinny unikać samodzielnego stosowania przetworów z ziela ogórecznika. Olej z nasion ogórecznika, odpowiednio oczyszczony, jest bezpieczniejszą formą suplementacji.
Podsumowanie
Ogórecznik lekarski to zioło o długiej historii, które dziś wraca w formie oleju, kosmetyków i odwarów do stosowania zewnętrznego. Dzięki zawartości kwasu gamma-linolenowego (GLA) może wspierać regenerację skóry i łagodzić objawy niektórych problemów dermatologicznych. Warto jednak pamiętać, że przy stosowaniu wewnętrznym ogórecznik nie jest ziołem całkowicie obojętnym dla wątroby – dlatego suplementację najlepiej omówić z lekarzem lub farmaceutą. W pielęgnacji cery bezpieczniejszą opcją mogą być gotowe kosmetyki z ogórecznikiem, dostępne w aptece.
Źródła:
A. Sobierska, „Najbogatsze źródło GLA – ogórecznik lekarski”, Biotechnologia, https://biotechnologia.pl/kosmetologia/najbogatsze-zrodlo-gla-ogorecznik-lekarski,14602, dostęp dn. 13.01.2025 r.
„Borage – Uses, Side Effects, and More”, WebMed, https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-596/borage/, dostęp dn. 13.01.2025 r.
M. E. Senderski, „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”, Wydaw. Mateusz E. Senderski, Wydanie III, Podkowa Leśna 2017 r., str. 457-459
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Jako copywriter specjalizuję się w popularyzacji wiedzy o profilaktyce zdrowia, chorobach, metodach leczenia i fitoterapii. Od lat zgłębiam właściwości ziół i ich praktyczne zastosowanie. Tworzę również treści o pielęgnacji dzieci i dorosłych, opierając się na publikacjach naukowych oraz sprawdzonych źródłach. Jestem autorką poradnika „Bez marnowania. Kuchnia zero waste”, w którym promuję świadome podejście do odżywiania i codziennych wyborów. Moim celem jest przekazywanie rzetelnych informacji w przystępny sposób, by wspierać Czytelników w świadomym dbaniu o zdrowie.
