Ciąża pozamaciczna – co to jest?
Jak dochodzi do ciąży pozamacicznej?
W prawidłowo rozwijającej się ciąży do zapłodnienia dochodzi w jajowodzie. Zapłodnione jajeczko powinno przemieścić się do jamy macicy, tam się zagnieździć i rozpocząć złożony proces podziałów. W przypadku ciąży pozamacicznej ten transport nie zachodzi – zagnieżdżenie następuje w samym jajowodzie. Może to wynikać ze zwężeń jajowodu, występujących w nim zrostów lub uszkodzenia nabłonka. W rzadszych przypadkach jajeczko zagnieżdża się poza jajowodem, ale nie w jamie macicy – np. w szyjce macicy.
Istnieją pewne czynniki ryzyka wystąpienia ciąży pozamacicznej. Należą do nich m.in. przebyte stany zapalne (wynikłe np. z chorób przenoszonych drogą płciową), przebyte operacje w tej okolicy ciała oraz endometrioza. Ciąża pozamaciczna może jednak wystąpić również u kobiet niemających wcześniejszych trudności w zakresie zdrowia intymnego.
Ciąża pozamaciczna a okres
W ciąży pozamacicznej nie występuje okres w klasycznym rozumieniu. W związku z zapłodnieniem jajeczka kolejne jajeczko nie może zostać uwolnione z jajnika. Krwawienie, które występuje przy ciąży pozamacicznej, jest nieprawidłowe i związane z nietypowym rozwojem ciąży poza jamą macicy. Bywa mylone z miesiączką, co usypia czujność kobiety śledzącej swoje cykle.
Takie krwawienie w ciąży ektopowej można rozpoznać chociażby po kolorze. Krew w pierwszym etapie miesiączki jest najczęściej wyraźnie czerwona i nieutleniona. Przy ciąży pozamacicznej może mieć kolor ciemnobrązowy lub ciemnoczerwony, a wydzielina może być bardziej wodnista, pojawiać się i znikać oraz charakteryzować się brakiem regularności.
Ciąża pozamaciczna a test ciążowy
Obecność krwawienia w ciąży ektopowej może opóźnić diagnostykę i leczenie, chociażby ze względu na fakt, że kobieta ma wrażenie, iż występuje u niej okres. Tymczasem test ciążowy wykonany w ciąży nieprawidłowej będzie pozytywny, ponieważ zachodzą zmiany hormonalne związane z jej rozwojem. Trofoblast, czyli tkanka ciążowa, produkuje gonadotropinę kosmówkową (beta-hCG) niezależnie od faktu, że w jamie macicy nie ma zarodka.
W niektórych przypadkach test może wyjść negatywny, mimo zaistnienia ciąży nieprawidłowej. Może to być spowodowane bardzo wczesnym etapem, zbyt rozcieńczonym moczem (zaleca się, by test wykonywać przy pierwszym oddawaniu moczu danego dnia), przeterminowaniem testu lub nieprawidłowym wykonaniem. Wszystkie te sytuacje mogą wystąpić również w ciąży prawidłowej.
Diagnoza ciąży ektopowej
Wczesna diagnostyka jest kluczowa dla prawidłowego przebiegu leczenia ciąży pozamacicznej. W przypadku braku miesiączki w spodziewanym dniu oraz zaistnienia okoliczności, w których mogło dojść do zapłodnienia, kobieta powinna w pierwszej kolejności wykonać test ciążowy. Jeśli jest on pozytywny, nie warto zwlekać z wizytą u lekarza, ponieważ wczesne USG i oznaczenie poziomu gonadotropiny kosmówkowej mogą przesądzić o rozpoznaniu. Lekarz, mając wynik beta-hCG i jednocześnie nie widząc zarodka w jamie macicy, może pogłębić diagnostykę i stwierdzić ciążę pozamaciczną.
W przypadku zauważenia zaburzeń krwawienia – zmiany jego wyglądu, a także nieokreślonego bólu podbrzusza lub okolicy jajnika – również warto poradzić się lekarza.
Pamiętajmy, że nawet bardzo blada druga kreska na teście ciążowym świadczy o pozytywnym wyniku – poziom hormonu ciążowego jest na tyle wysoki, że testy go wykrywają.
Ciąża pozamaciczna – leczenie
Należy wyraźnie powiedzieć, że niemożliwe jest donoszenie i prawidłowy rozwój ciąży ektopowej. Jest to stan zagrożenia zdrowia, a jeśli leczenie nie zostanie dostatecznie wcześnie wdrożone – również życia. Ciąża pozamaciczna musi zostać usunięta, a im szybciej się to stanie, tym lepsze rokowania ma kobieta w zakresie kolejnych ciąż i uniknięcia konsekwencji zdrowotnych.
W zależności od przypadku może zostać zalecone postępowanie wyczekujące – organizm może sam doprowadzić do naturalnego zakończenia ciąży nierozwijającej się prawidłowo. Według wielu specjalistów jest to jednak ryzykowna opcja, mogąca prowadzić do poważnych komplikacji, dlatego kobiecie może zostać zalecona jedna z pozostałych metod.
Częściej proponowane jest postępowanie farmakologiczne. Pacjentce podaje się leki domięśniowo, do pęcherzyka lub doustnie, mające na celu zahamowanie wzrostu zarodka. Następnie ciąża ma zostać wchłonięta przez organizm. Dzięki podaniu leków minimalizuje się ryzyko rozrostu zarodka do rozmiarów, które mogłyby skutkować pęknięciem jajowodu.
Kolejną opcją leczenia ciąży ektopowej jest postępowanie operacyjne. Stosuje się je u kobiet, u których ciąża wymaga pilnego usunięcia (np. w stanie ostrym), u których leczenie farmakologiczne się nie powiodło, gdy zmiana jest już zbyt duża lub gdy istnieją przeciwwskazania do zastosowania leków. Leczenie operacyjne może odbywać się poprzez klasyczne otwarcie powłok brzusznych bądź laparoskopowo. Druga metoda jest mniej inwazyjna, rekonwalescencja przebiega szybciej, a ryzyko wystąpienia zrostów jest mniejsze.
Poronienie ciąży pozamacicznej
Poronienie to samoistna, niewywołana siłami zewnętrznymi utrata ciąży. Zasadniczo nie można mówić o poronieniu w przypadku ciąży ektopowej, ponieważ rozwija się ona poza jamą macicy, a docelowym rezultatem jest jej wyleczenie – usunięcie lub doprowadzenie do usunięcia pod kontrolą lekarską.
W przypadku ciąży pozamacicznej mówi się o różnych drogach samoistnego zakończenia, z których każda niesie za sobą poważne konsekwencje zdrowotne.
Jedną z nich jest poronienie trąbkowe, w którym zarodek jest wydalony do jamy otrzewnowej, co może powodować ból i poważne krwawienie. Inną jest pęknięcie jajowodu – jedna z najpoważniejszych komplikacji, stanowiąca bezpośrednie zagrożenie dla życia.
Objawy po usunięciu ciąży pozamacicznej
Stan pacjentki po usunięciu ciąży ektopowej zależy od metody, która została zastosowana, oraz stanu wyjściowego.
Po zastosowaniu leków kobieta musi być dokładnie monitorowana w celu stwierdzenia, czy do wchłonięcia zarodka rzeczywiście doszło i czy nie stanowi on zagrożenia. Jest to najmniej inwazyjna ze wszystkich metod leczenia, ale nadal można spodziewać się złego samopoczucia, krwawienia i zmęczenia. W rekonwalescencji ważny jest odpoczynek, nieprzeciążanie organizmu i zapewnienie wsparcia psychicznego pacjentce.
W przypadku operacji – laparoskopowej czy z otwarciem powłok – niezbędny jest odpoczynek. W pierwszych dwóch dobach organizm jest zwykle bardzo zmęczony, więc może pojawić się senność i znaczne osłabienie. Wskazane są sen i regeneracja.
W pierwszym tygodniu po zabiegu pojawia się krwawienie, które jednak jest mniejsze niż po poronieniu ciąży prawidłowej. Zalecane jest stosowanie podpasek, a nie tamponów ani kubeczka menstruacyjnego, by uniknąć ryzyka infekcji.
Tradycyjna operacja pozostawia większą ranę, zatem szwy mogą dłużej się goić. Należy dbać o czystość rany ze względu na ryzyko infekcji. Objawami infekcji są: obrzęk, zaczerwienienie, nieprzyjemny zapach i wysięk.
Zalecane jest lekkie aktywizowanie organizmu, by go nie przeciążać. Ma to zapobiec powstaniu zakrzepicy – z tego też powodu po operacji można otrzymać leki przeciwzakrzepowe w zastrzykach.
Do kilku tygodni po operacji zaleca się unikanie ciężkich prac, dźwigania, podnoszenia większych dzieci i zakupów oraz nadmiernego schylania się. Póki rana jest niezagojona, pacjentka powinna brać prysznice, a nie kąpać się w wannie. Do pełnego wyzdrowienia nie zaleca się pływania w basenie – ze względu na niewygojenie tkanek i krwawienie.
Dokładne instrukcje postępowania po operacji pacjentka otrzymuje przy wypisie ze szpitala.
L4 po usunięciu ciąży pozamacicznej
Po leczeniu ciąży ektopowej jak najbardziej przysługuje zwolnienie chorobowe, chociażby ze względu na rekonwalescencję po operacji. Lekarz decyduje o długości zwolnienia na podstawie stanu fizycznego i psychicznego pacjentki, dlatego tak istotne jest, by zgłaszać się do specjalisty w wyznaczonym terminie na kontrolę. Jeżeli mimo dobrego stanu somatycznego pacjentka nadal czuje się źle, odczuwa dyskomfort lub znaczne obniżenie nastroju, powinna zgłosić się do lekarza psychiatry w celu oceny i uzyskania szybkiej pomocy. Jeżeli ciąża była wyczekiwana i musiało dojść do jej zakończenia, jest to strata dla niedoszłych rodziców.
Ciąża po ciąży pozamacicznej
O ile w przypadku typowego poronienia ciąży można starać się o kolejną już po 3 miesiącach (w przypadku łyżeczkowania) lub nawet po 1 pełnym cyklu (w przypadku prawidłowo przebiegającego poronienia samoistnego), o tyle po leczeniu ciąży ektopowej konieczne może być odczekanie dłuższego czasu przed staraniami. Dotyczy to szczególnie pacjentek, które przeszły laparotomię, czyli zabieg z otwarciem powłok brzusznych. Jest to zależna m.in. od stanu wyjściowego i rozległości operacji.
Dowiedz się więcej o:
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
