Chemioterapia w ciąży – czy jest możliwa?
Obecnie, dzięki ukierunkowanemu leczeniu i nowoczesnym lekom, w wielu przypadkach możliwe jest otrzymanie chemioterapii oraz kontynuacja ciąży, szczególnie w wyspecjalizowanych ośrodkach. Jeżeli typ nowotworu, jego stadium oraz ogólny stan zdrowia pacjentki na to pozwala, leczenie cytostatyczne może być podawane w drugim lub trzecim trymestrze ciąży. Trzeba jednak pamiętać, że każdy przypadek jest indywidualny i zależy również od tempa rozwoju choroby. W przypadku szczęśliwego rozwiązania i poddaniu się leczeniu, nie należy jednak karmić piersią w trakcie leczenia i jakiś czas po nim, ponieważ cytostatyki przenikają do mleka. W takiej sytuacji zalecane może być podawanie mleka modyfikowanego lub mieszanek mlekozastępczych, jeśli dziecko ma szczególne potrzeby żywieniowe.
Jeszcze kilkanaście – kilkadziesiąt lat temu, jeśli kobieta w ciąży dowiedziała się o rozpoznaniu nowotworu, nie brano pod uwagę jednoczesnego jej kontynuowania i chemioterapii. Brakowało danych klinicznych o bezpieczeństwie leczenia w ciąży, a obawiano się powikłań u płodu i matki. Pacjentka miała więc bardzo trudny dylemat do rozważenia: kontynuować ciążę lub ją terminować i podjąć się leczenia.
Kwestia diagnostyki nowotworów w ciąży jest również bardziej zniuansowana. Nowotwory w ciąży nie należą do częstych rozpoznań, ale ich liczba może wzrastać z uwagi na coraz wyższy wiek, w którym kobiety zachodzą w ciążę. Ponadto, wiele objawów, które mogą świadczyć o chorobie, występuje również w ciąży. Mogą one zatem zostać przypisane fizjologicznym zmianom występującym w ciąży i nie zauważone. Do najczęściej diagnozowanych nowotworów w czasie ciąży należą: nowotwór piersi, szyjki macicy, czerniak i białaczki.
Za badania bezpieczne w ciąży uważa się badania laboratoryjne oraz ultrasonograficzne. USG może być powtarzane na każdej wizycie, a w razie wątpliwości lub jeśli ciężarna przebywa w szpitalu – nawet codziennie. Badanie rezonansem magnetycznym może być wykonywane w ciąży ze wskazań lekarskich, ale zgodnie z zaleceniami powinno unikać się podawania kontrastu. W nowotworach rutynowo przeprowadza się także badanie tomografem komputerowym, ale ze względu na promieniowanie jonizujące, u kobiet w ciąży stosuje się je je tylko w określonych sytuacjach, w najniższej możliwej dawce i tylko jeśli jest ono absolutnie niezbędne do przeprowadzenia diagnozy.
Pamiętać należy, iż nadal istnieje ryzyko działania teratogennego cytostatyków na płód, a także przedwczesnego porodu czy poronienia. Z tego względu lekarze starają się unikać ekspozycji ciąży na działanie leków chemioterapeutycznych w pierwszym trymestrze. Kobieta w ciąży może być również narażona na działania niepożądane związane z podawaniem „chemii”, które mogą być szczególnie uciążliwe w okresie ciąży. Dotyczy to również długotrwałych skutków ubocznych, takich jak zaburzenia rytmu serca, neuropatie czy zaburzenia zdrowia psychicznego.
Każdy przypadek kobiety ciężarnej jednocześnie chorującej na nowotwór jest inny i wymaga dogłębnej analizy. Nie zawsze warunkiem podjęcia leczenia jest terminacja ciąży, a decyzja zawsze należy do ciężarnej. Jeśli możliwe jest poddanie się „chemii” w ciąży, przyszła mama jest objęta szczególną opieką medyczną i dietetyczną.
Źrodła
Cancer, fertility and pregnancy: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up Pentheroudakis, G. et al. Annals of Oncology, Volume 21, v266 – v273.
Effects of cancer treatment during pregnancy on fetal and child development Vandenbroucke, Tineke et al. The Lancet Child & Adolescent Health, Volume 1, Issue 4, 302 – 310.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
