Mydlnica lekarska – zastosowanie i właściwości lecznicze
Saponaria officinalis to łacińska nazwa mydlnicy lekarskiej. Potocznie jest też nazywana mydlnikiem, mydłownikiem lub psim goździkiem. W lecznictwie ludowym korzeń mydlnicy był używany jako naturalny środek żółciopędny, moczopędny i przeczyszczający – a jak jest teraz?
Mydlnica lekarska – właściwości
Korzeń mydlnicy wykazuje właściwości wykrztuśne, dlatego wchodzi w skład syropu Pecosol. Wspomagająco można stosować korzeń mydlnicy podczas leczenia zapalenia oskrzeli i suchego kaszlu. Dodatkowo surowiec może wspomóc trawienie poprzez zwiększenie wydzielenia żółci i jej przepływ do dwunastnicy. Roślina wykazuje właściwości przeciwobrzękowe oraz delikatnie moczopędne i napotne. Naturalnie traktujmy ją jako uzupełnienie, a nie główną metodę leczenia.
Mydlnica lekarska w kosmetyce
Korzeń lub ekstrakt z mydlnicy lekarskiej jest dodawany m.in. do maseczek, płynów do kąpieli, past do zębów lub preparatów do włosów. Z uwagi na swoje właściwości myjące mydlnica może wchodzić w skład płynów do higieny intymnej, np. Lactovaginal Intima. Poniżej omawiamy szerzej ten temat.
Mydlnica lekarska w kosmetyce – pielęgnacja twarzy
Odwar z korzenia mydlnicy może być stosowany do przemywania twarzy, zwłaszcza podczas trądziku. Regularne mycie cery odwarem może sprawić, że skóra stanie się bardziej gładka i elastyczna. Korzeń mydlnicy jest alternatywą dla mydła – to dobra wiadomość dla osób z wrażliwą lub suchą cerą. Surowiec jest również wykorzystywany do produkcji maseczek.
Mydlnica lekarska na włosy
Mycie włosów w odwarze z mydlnicy lekarskiej sprawia, że pasma stają się błyszczące i puszyste. Roślina może być też pomocniczo stosowana przy łupieżu. Płukanka z mydlnicy lekarskiej to nic innego jak przemycie głowy odwarem z korzenia mydlnicy. Zawarte w nim saponiny łagodnie pienią się i odtłuszczają skórę głowy, co ma znaczenie dla osób z przetłuszczającymi się włosami.
Mydlnica lekarska – gdzie rośnie i skąd pochodzi?
Mydlnica lekarska rośnie w środkowej i południowej Europie. Można ją również spotkać w Azji, w strefie klimatu umiarkowanego. Zadomowiła się także w Ameryce Północnej, a w Polsce mydlnica lekarska jest zaliczana do roślin pospolitych. Najczęściej można ją dostrzec w przydrożnych rowach, miedzach, nieużytkach, nad potokami w starych parkach i w pobliżu zabudowań. Mydlnica bywa też hodowana w przydomowych ogródkach. Jest łatwa w uprawie, ponieważ nie ma dużych wymagań glebowych.
Korzeń mydlnicy lekarskiej
Surowcem zielarskim jest korzeń mydlnicy lekarskiej. Pozyskuje się go z 2 lub 3-letnich roślin, zarówno ze stanu naturalnego, jak i z uprawy.
Kiedy zbierać korzeń mydlnicy lekarskiej?
Korzeń wykopuje się od wiosny aż do zakwitnięcia mydlnicy, a także późną jesienią. Wykopany fragment oczyszcza się z ziemi i odcina się nadziemną część oraz zbutwiałe fragmenty. Tak przygotowane korzenie rozkłada się na sicie i suszy w przewiewnych i nasłonecznionych miejscach.
Jak wysuszyć korzeń mydlnicy lekarskiej?
Z uwagi na dużą dostępność światła słonecznego najłatwiej suszyć korzeń pozyskany wiosną i na początku lata. Zaleca się, aby korzenie wykopane jesienią suszyć w suszarniach lub uchylonym piekarniku, ustawionych na 40°C. Tak przygotowany susz należy przechowywać w szczelnych pojemnikach bez dostępu do światła.
Jak wygląda mydlnica lekarska – opis rośliny
Mydlnica – roślina wieloletnia, która osiąga od 50 do 80 centymetrów wysokości. Jej łodyga jest pojedyncza i rozgałęziona ku górze. Korzenie i kłącza są czerwonobrunatne. Liście można opisać jako jajowato-lancetowate z wyraźnymi 3 nerwami. Kwiaty najczęściej są bladoróżowe, rzadziej białe, zebrane są na wierzchołkach pędów. Charakteryzuje je przyjemny migdałowy zapach, który w nocy przyciąga ćmy. Roślina kwitnie od czerwca do września, jej owocem jest torebka z czarnymi nasionami.
Mydlnica lekarska – jakie ma składniki aktywne?
Korzeń mydlnicy lekarskiej może zawierać:
- do 5% saponin
- cukry
- fitosterole
- i sole mineralne.
Przepis na odwar z mydlnicy lekarskiej
Mateusz Emanuel Senderski w swojej książce „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie” proponuje odwar z mydlnicy jako:
- Naturalny środek wykrztuśny – pić 2-3 razy dziennie po 2-3 łyżki.
- Preparat do przemywania skóry – stosowany podczas trądziku, opryszczki i egzemy.
Traktujmy to raczej jako uzupełnienie, a nie główną metodę leczenia. Przed samodzielnym rozpoczęciem terapii ziołowej najlepiej skonsultować ten fakt z lekarzem. Podczas rozmowy podajmy przyjmowane leki, nawet te bez recepty. Specjalista, znając historię naszych chorób, będzie mógł doradzić najlepszą formę terapii.
Składniki:
- ½ łyżki rozdrobnionych korzeni mydlnicy lekarskiej
- 1 szklanka letniej wody
Przygotowanie:
Do rondla wsypmy korzeń mydlnicy lekarskiej i zalejmy letnią wodą. Całość doprowadźmy do wrzenia, zmniejszmy gaz i gotujmy pod przykryciem przez 5 minut. Następnie odstawmy rondel na 10 minut i przecedźmy.
Mydlnica lekarska – środki ostrożności
Odwar z korzenia mydlnicy lekarskiej stosowany wewnętrznie w zbyt dużej ilości może powodować wymioty i biegunkę.
Ziół i preparatów z mydlnicą nie należy stosować na uszkodzoną skórę i otwarte rany.
Mydlnica lekarska – przeciwwskazania
Kto nie powinien stosować mydlnicy? Przede wszystkim osoby po operacji powłok brzusznych. Pacjenci zmagający się z ostrym nieżytem żołądka i jelit. Preparaty z mydlnicą nie są wskazane również dla osób zmagających się z krwawieniem z przewodu pokarmowego. Z uwagi na niewystarczające badania mydlnica lekarska nie jest wskazana dla kobiet w ciąży lub karmiących piersią.
Mydlnica lekarska – ciekawostki
Amatorzy chałwy mogą się zdziwić, ale do produkcji tego deseru jest używana mydlnica lekarska. Surowiec może być także stosowany jako naturalny środek do prania jedwabiu i wełny. Z uwagi na właściwości pianotwórcze w przeszłości wykorzystywano mydlnica do produkcji urządzeń przeciwpożarowych.
Podsumowanie
Mydlnica lekarska to roślina, która może zainteresować osoby ceniące naturalne dbanie o zdrowie i urodę. Świetnie się sprawdzi jako zamiennik mydła, ekologiczna płukanka do włosów lub środek na kaszel. Ostrożność powinny zachować m.in. osoby z uszkodzoną skórą, uczulone na saponiny oraz kobiety w ciąży lub podczas laktacji. Korzeń mydlnicy wykazuje wiele właściwości prozdrowotnych, ale przed zastosowaniem warto poprosić o radę swojego lekarza prowadzącego lub dermatologa.
Źródła:
J. Kozłowski, T. Wielgosz, J. Cis, „Zioła z apteki natury. Polskie zioła dla zdrowia i urody”, Wydaw. Publicat S.A., 2013 r., str. 115
M. E. Senderski, „Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie”, Wydaw. Mateusz E. Senderski, Wydanie III, Podkowa Leśna 2017 r., str. 443-445
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
