Co to jest niedokrwistość – przyczyny, diagnostyka i leczenie
Czym jest niedokrwistość – anemia?
Niedokrwistość, czyli anemia, to stan, w którym stężenie hemoglobiny we krwi jest zbyt niskie, przez co organizm gorzej transportuje tlen do tkanek. Może jej towarzyszyć zmniejszona liczba czerwonych krwinek lub nieprawidłowy hematokryt. Najczęstsze objawy to osłabienie, bladość skóry, szybkie męczenie się, duszność wysiłkowa i kołatanie serca.
Rodzaje niedokrwistości
Pod hasłem niedokrwistość kryją się jej różne typy, które poniżej opisaliśmy.
Niedokrwistość z powodu niedoboru żelaza
Zbyt mała ilość żelaza w organizmie może prowadzić do anemii. W przebiegu tego typu niedokrwistości dochodzi do zaburzeń syntezy hemu, co skutkuje powstawaniem czerwonych krwinek mniejszych niż prawidłowe oraz zawierających mniej hemoglobiny.
Niedokrwistość pokrwotoczna
Niedokrwistość pokrwotoczna najczęściej powstaje w wyniku krwawienia wynikającego z:
- ostrego urazu
- przewlekłego krwawienia, np. z przewodu pokarmowego lub dróg moczowych
Niedokrwistość chorób przewlekłych
Niedokrwistość przewlekła funkcjonuje też pod nazwą niedokrwistość wtórna. Towarzyszy chorobom przewlekłym, takim jak:
- zakażenia bakteryjne, pasożytnicze lub grzybicze
- nowotwory złośliwe
- choroby autoimmunologiczne, np. toczeń rumieniowaty układowy
- niewydolność nerek
- otyłość jako pośredni wpływ na stan zapalny
Niedokrwistość – objawy
Objawy niedokrwistości są uzależnione od jej rodzaju. Mogą rozwijać się stopniowo i być łatwe do przeoczenia. Ich wspólnym mianownikiem mogą być:
- kołatanie serca
- łatwe męczenie się, brak energii i zadyszka wysiłkowa
- problemy z koncentracją
- bladość skóry i spojówek
W niektórych przypadkach mogą się pojawić:
- bóle głowy
- szumy uszne
- mroczki przed oczyma
- dolegliwości ze strony układu pokarmowego, np. nudności, biegunki czy brak apetytu
Niedokrwistość – przyczyny
Co powoduje niedokrwistość? Zaburzenia związane z anemią najczęściej wynikają z:
- nadmiernego rozpadu krwinek czerwonych
- zmniejszonego wytwarzania krwinek czerwonych i/lub hemoglobiny
- utraty krwi.
W wielu przypadkach przyczyna anemii może być złożona. Jej powstanie może być efektem kilku mechanizmów jednocześnie.
Jakie badania wykonać przy podejrzeniu anemii?
Diagnostyka niedokrwistości w zależności od przypadku obejmuje:
- Pełną morfologię krwi – o anemii mogą świadczyć obniżone wartości erytrocytów i hemoglobiny.
- OB – służy do oceny ogólnego stanu zdrowia i wykrycia chorób przewlekłych, które mogą współistnieć z niedokrwistością.
- Żelazo – niedobór tego pierwiastka może świadczyć o anemii.
- Ferrytyna – poziom żelaza w organizmie można ocenić na podstawie ilości białka – ferrytyny.
- Witamina B12 – jej niedobór często występuje u osób stosujących dietę wegańską. Może przyczynić się do anemii.
- Kwas foliowy (folacyna) – jego niedobór może być przyczyną niedokrwistości, a u kobiet w ciąży prowadzić do wad rozwojowych noworodka.
W razie potrzeby diagnostyka może zostać rozszerzona.
Jak leczyć niedokrwistość?
Nie ma jednej metody na leczenie wszystkich typów niedokrwistości. W zależności od przyczyny schorzenia, lekarz przepisuje odpowiednie leki. W ciężkich przypadkach przeprowadza się transfuzję krwi.
Dieta przy niedokrwistości
Najczęstszą przyczyną niedokrwistości jest niedobór żelaza. W związku z tym lekarz do terapii może włączyć odpowiednio dobraną suplementację żelaza. Uzupełniająco jest stosowana dieta zawierająca produkty bogate w:
- Żelazo hemowe – np. wołowina, jagnięcina oraz wieprzowina, wątróbka wieprzowa i wołowa, żółtka jaja oraz sardynki bądź tuńczyk
- Żelazo – zielone warzywa, strączki, nasiona i pestki
- Witamina C zwiększa wchłanianie żelaza – papryka, brukselka, cytrusy, porzeczki, truskawki i jagody, kiszonki oraz natka pietruszki.
Zarówno dieta, jak i suplementacja powinny być uzgodnione ze specjalistą – wtedy będą działać na zasadzie synergii z przyjmowanymi lekami.
Nie należy rozpoczynać suplementacji żelaza bez konsultacji i badań, ponieważ nadmiar żelaza może być szkodliwy dla zdrowia.
Podsumowanie
Niedokrwistość, czyli anemia, może dotykać zarówno dzieci, dorosłych, jak i osoby starsze. Mogą się z nią zmagać kobiety w ciąży, osoby na dietach eliminacyjnych lub cierpiące na przewlekłe choroby. Leczenie niedokrwistości zależy od jej przyczyny i jest indywidualnie dopasowane do pacjenta. Często poza lekami stosuje się wspierająco suplementację i dietę bogatą w żelazo.
Źródła
Brzozowski R., red., „Vademecum Lekarza Praktyka”, wydaw. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001, str. 440
K. Lizak-Sabatowska, „Niedokrwistość chorób przewlekłych – czym jest i jak ją rozpoznać?”, Diagnostyka, https://diag.pl/pacjent/artykuly/niedokrwistosc-chorob-przewleklych-czym-jest-i-jak-ja-rozpoznac/, dostęp dn. 30.04.2026 r.
M. Wiercińska, „Anemia (niedokrwistość): przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie”, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/hematologia/choroby/152170,niedokrwistosc-anemia, dostęp dn. 30.04.2026 r.
„Pakiet badań niedokrwistości”, Diagnostyka, https://diag.pl/pacjent/wp-content/uploads/sites/5/2018/12/NIEDOKRWISTO%C5%9ACI.pdf, dostęp dn. 30.04.2026 r.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Copywriterka medyczna specjalizująca się w popularyzacji wiedzy z zakresu profilaktyki zdrowotnej, chorób zakaźnych i fitoterapii. W swoich tekstach łączy rzetelność publikacji naukowych z przystępnym językiem, przekładając złożone zagadnienia medyczne na praktyczne wskazówki dla pacjentów. Skupia się na właściwościach składników aktywnych ziół i ich zastosowaniu. Prywatnie propaguje świadome podejście do zdrowia i jest autorką poradnika o niemarnowaniu żywności.
