Oparzenia – pierwsza pomoc – jak zmniejszyć ból i ryzyko blizn?
Oparzenia – co robić, gdy poparzymy się wrzątkiem i nie tylko?
Po oparzeniu wodą lub innym źródłem ciepła należy działać szybko, aby zmniejszyć ryzyko bąbli i blizn. Poniżej kroki, które warto podjąć od razu po poparzeniu termicznym:
- Odsunąć się od źródła ciepła, które wywołało obrażenia.
- Ostrożnie usunąć ubranie z uszkodzonej skóry. Jeśli będzie to niemożliwe, to nie robić tego na siłę.
- Zdjąć biżuterię, paski itp. – wszystko, co uciska poparzone partie, nim pojawi się obrzęk.
- Natychmiast rozpocząć chłodzenie poparzonej skóry pod chłodną bieżącą wodą. W zależności od skali obrażeń chłodzenie powinno trwać od 15 do 30 minut.
- Zaopatrzyć poparzenie jałowym opatrunkiem.
- Położyć poszkodowanego w celu odpoczynku i obserwować jego stan. W razie potrzeby wezwać pomoc medyczną.
Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku oparzeń twarzy, dłoni, stóp i okolic intymnych.
Jakie są stopnie oparzeń termicznych?
Z uwagi na rozległość i głębokość oparzeń rozróżniamy kilka stopni:
- I stopień – poparzeniu ulega jedynie naskórek, czemu towarzyszy piekący ból. Na skórze pojawiają się zaczerwienienie i delikatny obrzęk.
- II stopień – obrażenia termiczne dotyczą naskórka i części skóry właściwej pod nim. Poparzeniu towarzyszy dotkliwy ból. Na powierzchni skóry tworzą się pęcherze surowicze.
- III stopień – uszkodzeniu ulegają wszystkie warstwy skóry, często również tkanka podskórna. Skóra może być biała, woskowa, szara lub ciemnobrązowa. Z powodu uszkodzenia nerwów ból bywa słabiej odczuwany lub nieobecny.
- IV stopień – uszkodzenie obejmuje nie tylko skórę na całej jej grubości, lecz także głębiej położone tkanki – mięśnie, a nawet kości. Dochodzi do zwęglenia i martwicy tkanek.
Oparzenie 1 stopnia – co robić?
Oparzenie pierwszego stopnia to najłagodniejsza forma uszkodzenia skóry, która może wystąpić np. w kuchni – podczas odcedzania gorących potraw czy wyjmowania naczyń z piekarnika. Najważniejsze jest szybkie chłodzenie urazu przez minimum 15 minut. Dzięki temu dotkliwy ból zostanie nieco zmniejszony i uraz nie ulegnie pogłębieniu. Na uszkodzoną skórę można zastosować preparaty na oparzenia, np. z aloesem lub dekspantenolem, który przyspieszy regenerację naskórka. Warto unikać ekspozycji na słońce i nie stosować tłustych maści, jeśli nie zaleci ich lekarz.
Pierwsza pomoc – oparzenie 2 stopnia
Oparzenie 2 stopnia często powoduje silniejszy ból. Jak zwykle podczas oparzeń termicznych, najważniejsze jest natychmiastowe chłodzenie uszkodzonej skóry. Powinno ono trwać od 15 do 20 minut. Następnie procedura uwzględnia osuszenie i zabezpieczenie oparzenia jałowym opatrunkiem, który warto mieć w apteczce domowej. Zaleca się pokazać lekarzowi skalę swoich obrażeń, zwłaszcza jeśli uraz obejmuje większą powierzchnię skóry. Jeśli specjalista nie zaleci inaczej, poparzenia można smarować łagodzącymi preparatami.
Oparzenie 3 stopnia – pierwsza pomoc
Oparzenie 3 stopnia to ciężki rodzaj uszkodzenia skóry. W takiej sytuacji jest potrzebna profesjonalna pomoc. Zrezygnujmy z domowych sposobów leczenia – natychmiast wezwijmy pogotowie. Do czasu przyjazdu służb okryjmy oparzone miejsce czystym, suchym opatrunkiem. W oczekiwaniu na pogotowie kontrolujmy stan poszkodowanego.
Pierwsza pomoc oparzenie – czego nie robić?
Podczas chłodzenia skóry po oparzeniu nie należy stosować lodu lub zimnej wody, ponieważ może dojść do wychłodzenia organizmu lub dodatkowego uszkodzenia tkanki. To szczególnie ważne w przypadku dzieci i osób starszych.
Zbyt krótkie chłodzenie (przez kilka minut) jest niewystarczające, aby zabezpieczyć tkanki przed pogłębieniem się urazu.
Niewskazane jest przebijanie bąbli ani smarowanie skóry, np. masłem czy białkiem. Takie praktyki zwiększają szanse na zakażenie.
W przypadku „przyklejenia” się odzieży do poparzonej skóry nie należy próbować jej samodzielnie usuwać ani odrywać. Zaleca się natomiast delikatne polewanie uszkodzonej tkanki wodą lub solą fizjologiczną. Usunięcie materiału powinno zostać pozostawione wykwalifikowanemu personelowi medycznemu.
Bąble po oparzeniu – co robić?
Pęcherze po oparzeniu zazwyczaj zanikają samoistnie, co sprzyja prawidłowemu gojeniu się rany bez komplikacji. Skórę wokół bąbli należy delikatnie oczyścić i zabezpieczyć jałowym, oddychającym opatrunkiem, który nie przykleja się do skóry. Ulgę mogą przynieść preparaty ułatwiające regenerację skóry, np. zawierające pantenol, aloes lub rumianek. A co w sytuacji, gdy bąble same pękną? Istotne jest zachowanie higieny rany. Monitorujmy, czy nie wydziela się z niej ropa oraz, czy nie pojawia się ból i zaczerwienienie. W przypadku niepokojących objawów należy pilnie zgłosić się do lekarza.
Oparzenia – czym są?
Specjaliści z Uniwersytetu im. M. Kopernika oparzenia podzielili na kilka kategorii, biorąc pod uwagę czynnik wywołujący uszkodzenie skóry, śluzówki itp. W związku z tym wyróżniamy oparzenia:
- Termiczne – wywołane przez bezpośredni kontakt tkanki ze źródłem wysokiej temperatury. I w tym artykule na nich się skupiamy.
- Chemiczne – spowodowane przez kontakt ze żrącymi płynami.
- Elektryczne – są wynikiem działania prądu elektrycznego.
- Radiacyjne – powstają w wyniku działania promieniowania UV, promieni RTG, radioterapii lub silnego źródła ciepła.
W przypadku oparzeń chemicznych i elektrycznych obowiązują inne zasady pierwszej pomocy.
Pierwsza pomoc w oparzeniu – podsumowanie
Podstawą pierwszej pomocy w oparzeniu jest szybkość działania. W przypadku oparzeń termicznych niezwykle istotne jest natychmiastowe chłodzenie uszkodzonej skóry. Pamiętajmy, aby polewać oparzenia bieżącą chłodną, a nie lodowatą wodą. Zwróćmy uwagę, aby chłodzenie w zależności od przypadku trwało od kilkunastu do kilkudziesięciu minut. Apteczka w domu powinna zawierać leki przeciwbólowe, nożyczki, jałowy opatrunek oraz środki ułatwiające regenerację skóry po urazie.
Źródła:
J. Jędrys, „Oparzenia”, Medycyna Praktyczna, https://www.mp.pl/pacjent/pierwsza_pomoc/165227,oparzenia, dostęp dn. 06.01.2026 r.
„Oparzenia”, Uniwersytet im. M. Kopernika w Toruniu, https://www.chem.umk.pl/panel/wp-content/uploads/Pierwsza-Pomoc.pdf, dostęp dn. 06.01.2026 r.
„Postępowanie przy oparzeniu termicznym – pierwsza pomoc”, Centrum Ratownictwa, https://www.centrumratownictwa.com/blog/postepowanie-przy-oparzeniu-termicznym-pierwsza-pomoc, dostęp dn. 06.01.2026 r.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Jako copywriter specjalizuję się w popularyzacji wiedzy o profilaktyce zdrowia, chorobach, metodach leczenia i fitoterapii. Od lat zgłębiam właściwości ziół i ich praktyczne zastosowanie. Tworzę również treści o pielęgnacji dzieci i dorosłych, opierając się na publikacjach naukowych oraz sprawdzonych źródłach. Jestem autorką poradnika „Bez marnowania. Kuchnia zero waste”, w którym promuję świadome podejście do odżywiania i codziennych wyborów. Moim celem jest przekazywanie rzetelnych informacji w przystępny sposób, by wspierać Czytelników w świadomym dbaniu o zdrowie.
