Prezbiopia – co to jest?
Prezbiopia – u kogo występuje
Jest to pogarszająca się z wiekiem zdolność oka do skupiania ostrości na obrazie z bliska. Gdy soczewka staje się mniej elastyczna oko ma większą trudność w ustawianiu ostrości z bliskiej odległości przez co drobny druk staje się coraz mniej czytelny.
Prezbiopia występuje u każdego, niezależnie od tego, czy nosił wcześniej okulary, czy nie. Jest to po prostu efekt naturalnego starzenia się oka. U wielu osób zaczyna być zauważalna po 40. roku życia, istnieją jednak doniesienia, że częściej występuje ona u kobiet lub charakteryzuje się większym nasileniem. Może to jednak być związane z faktem, że kobiety mogą wcześniej reagować na zauważalne trudności z widzeniem – dlatego szybciej otrzymują informację o tym, że ich oczy potrzebują dodatkowego wsparcia.
Starczowzroczność – czy wymaga dodatkowych szkieł?
Decyzja dotycząca zakupu dodatkowych okularów/szkieł ostatecznie należy do pacjenta i jego komfortu widzenia. Pamiętać jednak należy, że jeśli oczy nie otrzymują dodatkowego wsparcia wtedy, gdy tego wymagają, sam aparat wzroku zużywa się szybciej. Mięśnie oka bardziej się napinają i wysilają, by obraz wyostrzyć. To może prowadzić do przeciążenia całego mechanizmu akomodacji i jego jeszcze szybszego starzenia się. Szkła do bliży nie naprawią tej wady wzroku, ale rozluźniają oko poprzez umożliwienie prawidłowego widzenia. Stąd ich potoczna nazwa: „relaksy”.
Starczowzroczność – objawy
Przy starczowzroczności występuje wyraźne utrudnienie z widzeniem, czytaniem i analizowaniem obrazu z bliska. Ma to odniesienie zarówno do książek w tradycyjnym druku, jak również na tablecie, w pracy przy komputerze czy korzystania z telefonu. Charakterystyczne jest odsuwanie tekstu dalej, by wyostrzyć obraz.
Do objawów należy również niewyraźne widzenie z bliska, potrzeba zwiększania oświetlenia do korzystania z tekstów czy ekranów, większe zmęczenie przy pracy z bliska oraz u niektórych bóle i zawroty głowy podczas czytania czy pracy w małej odległości od obiektu.
Do objawów prezbiopii nie należą mroczki, błyski, utrata widzenia czy zamglenia – te wymagają konsultacji lekarskiej.
Prezbiopia na recepcie okularowej
Stopień starczowzroczności można z powodzeniem wyczytać z recepty okularowej. Siłę soczewki do bliży oznacza się jako ADD lub addycję, czyli dodatkową siłę szkła.
Na standardowej recepcie okularowej znajdziemy takie wartości jak:
- SPH – główna moc szkła: minus dla krótkowzroczności i plus dla nadwzroczności
- CYL – cylinder: dla korekcji astygmatyzmu
- AXIS – ustawienie cylindra do korekcji astygmatyzmu – między 0 a 180
- PD – rozstaw źrenic oraz
- ADD – dodatkowa moc do bliży.
W okularach do bliży rozstaw źrenic z reguły jest mniejszy niż do dali, dlatego, że w nich oczy naturalnie ustawiają się bardziej do środka. To zjawisko nazywa się konwergencją. Jeśli więc na recepcie widzimy dwa inne zestawy rozstawu źrenic, a mamy przepisane różne moce do dali i do bliży – nie traktuje się tego jako błąd. Jeśli jednak na dokumencie widnieje rozstaw większy do bliży niż do dali – należy to dodatkowo sprawdzić i na tej podstawie okulary mogą podlegać reklamacji.
Prezbiopia – jakie okulary trzeba nosić?
Są to szkła korygujące widzenie z bliska. Może to być osobna para okularów bądź okulary progresywne bądź dwuogniskowe, tj. umożliwiające widzenie zarówno z bliska, jak i w daleka:
Osobna para sprawdzi się dobrze w sytuacji, gdy problem dotyczy głównie bliży, użytkownik nie ma potrzeby częstej zmiany perspektywy lub okulary będą używane tylko do pewnych czynności. Takie osoby mogą zamówić tak zwane okulary do pracy nawet jeśli nie mają innej wady wzroku.
Okulary progresywne są dla osób chcących wyraźnie widzieć na wszystkie odległości i płynnie przechodzić od dali do bliży. Rozwiązanie najlepsze dla osób aktywnych zawodowo lub angażujących się w różnorodne czynności, przemieszczających się, które nie chcą często zmieniać okularów i nosić ze sobą dwóch par.
Okulary dwuogniskowe to rozwiązanie dla osób, które chcą mieć jedną parę do różnych potrzeb, ale nie przeszkadza im, że szkła mają wyraźnie odgraniczone strefy widzenia w jednej soczewce. Jest to ponownie jedna para do dwóch różnych perspektyw. Górna połowa szkła służy do patrzenia w dal, a dolna – z bliska.
Krótkowzroczność a prezbiopia
Starczowzroczność może zaistnieć samodzielnie lub współwystępować z innymi wadami. Nie stanowi dla nich „konkurencji” a osłabienie akomodacji oka. W przypadku osób krótkowzrocznych (noszących tak zwane „minusy”) może być ona przez długi czas niezauważalna, ponieważ osoby krótkowzroczne tak czy siak lepiej widzą z bliska niż z daleka. U osób dalekowzrocznych (wymagających okularów „plusów”) prezbiopia szybciej daje się we znaki, gdy występuje charakterystyczne odsuwanie tekstu od oczu. Dlatego osoby krótkowidzące powinny szczególną uwagę przykładać do regularnych badań refrakcji – po to, by w miarę wcześnie wykryć dodatkowe trudności z widzeniem z bliska i je skorygować.
Starczowzroczność – korekcja operacyjna
O ile korekcja wad wzroku, w tym również prezbiopii, jest możliwa, nie da się cofnąć zmian na soczewce, które już wystąpiły. Laser wykorzystywany przy korekcji działa na rogówkę, ale naturalnego starzenia oka nie może wyleczyć.
Jedną z metod laserowej korekcji wzroku jest monowizja laserowa. Polega ona na tym, że oko dominujące (czyli to, które widzi wyraźniej i ostrzej) koryguje się do dali, a to „słabsze” do bliży. W efekcie kompensacji układ nerwowy uczy się korzystać z obu oczu do innych celów.
Przy multifokalnej ablacji rogówki (PresbyMax) rogówkę koryguje się w taki sposób, by możliwe było ostre widzenie zarówno do dali, jak i do bliży, podobnie jak w szkłach progresywnych.
Istnieje również możliwość wykonania korekcji laserowej z ustawieniem na prezbiopię. Cel jest podobny do zabiegu monowizji laserowej, ale chodzi w niej o korekcję krótkowzroczności, nadwzroczności bądź astygmatyzmu i jedno oko można delikatnie skorygować pod bliż. W monowizji natomiast chodzi o to, by obydwoje oczu celowo skorygować pod inne potrzeby.
O konieczności, metodzie oraz zastosowaniu różnych typów zabiegów u pacjenta decyduje m.in. nasilenie wady, wiek, stan rogówki, nieobecność zaćmy, a także próby tolerancji monowizji przed zabiegiem. U osób starszych może być zalecony zabieg z wymianą soczewki.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
