Test HPV HR – czy skutecznie zastępuje cytologię?
Czym jest HPV?
Jest to wirus brodawczaka ludzkiego (Human papillomavirus) przenoszony głównie poprzez bliski kontakt seksualny, kontakt skóra-skóra oraz poprzez błony śluzowe. Jest rozpowszechniony w populacji, jednak wiele jego szczepów stanowi niskie ryzyko dla zdrowia, ale mogą powodować występowanie brodawek na narządach płciowych. Inne mogą nieść wysokie ryzyko zezłośliwienia i wywołania zmian nowotworowych i przedrakowych w jamie ustnej, gardle, pochwie, odbycie, ale przede wszystkim w szyjce macicy.
W wielu przypadkach, dzięki pracy układu odpornościowego, zakażenie wirusem HPV mija samoistnie, jednak w przypadku wysokiego ryzyka zakażenie nie tylko może utrzymać się dłużej, lecz również dojść może do powstania nieprawidłowych zmian.
Cytologia
Tradycyjny rozmaz cytologiczny wykonuje się przez pobranie komórek z szyjki macicy i rozprowadzenie ich na szkiełku do badania pod mikroskopem. Są one następnie utrwalane i oceniane przez patomorfologa lub diagnostę. Wskazuje, czy komórki pobrane na wymaz są prawidłowe czy nie, albo czy materiał nadaje się do oceny. Nie wykrywa HPV jako takiego ani nie stwierdza, którym szczepem może być zarażona kobieta.
Cytologia zdecydowanie zwiększyła wykrywalność takich chorób jak rak szyjki macicy, a tym samym poprawiła rokowania wielu kobiet oraz ich partner. Programy profilaktyczne badań przesiewowych polegające na cytologii realnie zmniejszyły umieralność z powodu raka szyjki macicy, jako że wynik nieprawidłowy otwierał drogę do dalszej diagnostyki i leczenia. Jednakże cytologia wykazywała jedynie dysplastyczne komórki bez wskazania konkretnej przyczyny nieprawidłowości, dlatego nie był tak dokładny jak test HPV HR.
Cytologia płynna LBC
Tradycyjna cytologia różni się od płynnej (liquid-based cytology) sposobem przygotowania próbki. Przy LBC próbkę utrwala się na samej szczoteczce stosowanej do poboru materiału, co pozwala na zachowanie jej bardziej jednorodnego charakteru. Badanie jest bardziej rzetelne, ponieważ w preparacie minimalizowana jest ilość dodatkowych materiałów, takich jak krew, przypadkowe zanieczyszczenia, a komórki są również naturalnie i równomiernie rozmieszczone na aplikatorze. Co istotne, w cytologii płynnej możliwe było nie tylko określenie, czy komórki są prawidłowe, ale również umożliwiała ona wykonanie testu HPV w ramach tej samej próbki bez konieczności pobierania kolejnej. To skróciło czas diagnostyki ewentualnych nieprawidłowych zmian.
HPV HR – badanie diagnostyczne
Jest to badanie molekularne, również wykonywane z materiału pobieranego z szyjki macicy. Jego celem jest wykrycie RNA lub DNA wirusa brodawczaka ludzkiego, przede wszystkim typów wysoko onkogennych. Skrót HR oznacza high risk, czyli „wysokie ryzyko”, i odnosi się do typów HPV, które mogą zwiększać ryzyko rozwoju zmian przedrakowych oraz raka szyjki macicy. HPV HR w pierwszej kolejności stwierdza, czy wirus występuje, czy stanowi on wysokie ryzyko, a następnie ocenia prawidłową budowę komórek. Różnica polega więc niejako na zmianie kolejności wykonywania określonych analiz oraz na większej czułości w porównaniu z samodzielną cytologią LBC.
W sytuacji, gdy materiał genetyczny wirusa zostanie w próbce określony, wykonuje się z niej analizę w kierunku typów o wysokim ryzyku. Nie wymaga się zatem pobierania dodatkowej próbki od kobiety, a czas diagnostyki jest krótszy. HPV HR znajduje zatem nie tylko nieprawidłowe zmiany w komórkach, ale również ich przyczynę, jeśli jest nią wirus brodawczaka ludzkiego.
Test HPV na NFZ
Do niedawna w programie badań przesiewowych kobiety mogły poddać się cytologii tradycyjnej bezpłatnie raz na trzy lata. Cytologia została jednak zastąpiona testem HPV HR, który mogą wykonać kobiety w wieku 25-64 lat bez skierowania raz na pięć lat. By skorzystać z programu należy zarejestrować się w Centralnej E-rejestracji w Internetowym Koncie Pacjenta. Osoby nieposiadające takiego konta lub aplikacji mogą również zadzwonić na infolinię Narodowego Funduszu Zdrowia lub zapytać w swojej rejonowej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej o możliwość wykonania tego badania.
Na około 24 godziny przed pobraniem materiału należy powstrzymać się od współżycia, a do kilku dni przed badaniem nie zaleca się stosować żadnych leków czy wyrobów medycznych dopochwowych. Nie powinno się zgłaszać do badania w czasie menstruacji, 4 dni przed ani 4 dni po.
Jeżeli wynik jest ujemny, kolejne badanie można wykonać za pięć lat. Jeśli wynik jest pozytywny, wykonana zostanie cytologia płynna z tej samej próbki. W przypadku, gdy w cytologii nie zostaną wykryte nieprawidłowości w budowie komórek, badanie powtarza się po dwunastu miesiącach. Jeżeli zarówno w HPV HR, jak i w wykonanej z tej samej próbki cytologii wykaże się obecność HPV oraz komórek dysplastycznych, pacjentka zostanie skierowana do dalszej diagnostyki polegającej na pobraniu próbki do badania histopatologicznego.
• testy diagnostyczne • badania kontrolne • infekcje intymne • preparaty na infekcje intymne • zdrowie intymne
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
