Uczulenie na antybiotyk
Dlaczego antybiotyki wywołują reakcję alergiczną?
Reakcja uczuleniowa na antybiotyk polega w zasadzie na tym samym, co reakcje na inne czynniki alergenne. Układ odpornościowy błędnie interpretuje substancję, w tym przypadku lek, jako zagrożenie, uruchamiając nadmierną reakcję obronną. W kontakcie z antybiotykiem wytwarza przeciwciała, najczęściej IgE, z którymi następnie łączy się ta substancja. Wywołuje to uwolnienie histaminy i uruchomienie stanu zapalnego.
Histamina działa w organizmie jako przekaźnik i mediator stanu zapalnego. Uwalniana jest na skutek kontaktu organizmu z alergenem, w tym lekami czy poszczególnymi typami żywności, nawet w bardzo małych ilościach. To dzięki histaminie m.in. rozszerzają się naczynia krwionośne i pobudzane są zakończenia nerwowe (przez co odczuwamy świąd).
Uczulenie na antybiotyk – objawy
Objawy wynikają z uwolnienia histaminy i mogą być zauważalne dość szybko. Niemal natychmiastowo (od kilku minut do kilku godzin) zaobserwować można:
- reakcje skórne: pokrzywkę, świąd, zaczerwienienie
- obrzęki: warg, powiek, języka, policzków i ust
- trudnościw obrębie ukladu oddechowego oddechowe: duszności, chrypka, kaszel i katar
- problemy z utrzymaniem świadomości: omdlenia, zawroty głowy, spadek ciśnienia.
Najcięższą postacią reakcji alergicznej jest wstrząs anafilaktyczny, tj. uogólniona i nagła reakcja z gwałtownym spadkiem ciśnienia i zaburzeniami krążenia. Anafilaksja może stanowić zagrożenie życia, dlatego wymaga pilnej konsultacji medycznej. Wstrząs można rozpoznać po tym, że pojawia się szybko po kontakcie z alergenem (w rzadkich przypadkach do kilku godzin), prezentuje objawy podobne do typowej reakcji alergicznej, ale to zaburzenia krążenia i ciśnienia stanowią o jej szczególnym charakterze.
Osoby, które mają świadomość uczulenia często noszą ze sobą automatyczny wstrzykiwacz z adrenaliną, która jest lekiem pierwszego wyboru, jednakże anafilaksja, nawet po podaniu adrenaliny, wymaga pomocy medycznej.
Uczulenie na antybiotyk – wysypka
Wysypka jest jedną z najczęściej występujących reakcji alergicznych, również związaną z przyjęciem antybiotyku, ale nie zawsze musi świadczyć o alergii. Wysypka poantybiotykowa może być powiązana z działaniami niepożądanymi leku (niealergicznych) lub substancji pomocniczych lub o współistniejącej infekcji. Wysypka alergiczna zazwyczaj pojawia się dość szybko po ekspozycji na lek. Ponadto, jeśli pojawia się do kilku dni po pierwszym przyjęciu leku również nie musi świadczyć o stałej alergii. W przypadku wątpliwości warto zasięgnąć porady lekarza, ponieważ potencjalna alergia może faktycznie w przyszłości stanowić zagrożenie zdrowia lub życia, a jednocześnie fałszywie pozytywna reakcja alergiczna może uniemożliwiać skuteczne leczenie infekcji bakteryjnych, ponieważ pacjent jest przekonany o alergii.
Uczulenie na antybiotyk u dzieci – czy jest niebezpieczne?
W przypadku zaobserwowania jakiejkolwiek reakcji alergicznej u dziecka, nawet jeśli wcześniej nie występowała, należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ u dzieci może ona przebiegać w sposób nieprzewidywalny. Ponadto, uczulenie na antybiotyk wymaga zmiany leku na inny – równie skuteczny, ale niewywołujący alergii. Reakcja alergiczna może szybko się nasilać, a dzieci, szczególnie te młodsze, często nie potrafią dokładnie opisać swojego dyskomfortu, np. narastającego obrzęku, którego nie widać na zewnątrz. Dodatkową wyzwanie stanowi odróżnienie infekcji od reakcji alergicznej – mogą się one z początku objawiać bardzo podobnie. Lekarz może pewne te dwa stany różnicować i określić, jakie postępowanie jest w takiej sytuacji wskazane. W przypadku zaoserwowania reakcji alergicznej w nocy lub w weekend i święta, skontaktować się można z najbliższym oddzialem Nocnej i Świątecznej Opieki Medycznej (odpowiednik przychodni POZ poza godzinami jej pracy), a w naglych przypadkach – od razu ze Szpitalnym Oddzialem Ratunkowym.
Jak postępować przy wystąpieniu reakcji?
W przypadku, gdy potencjalnie alergiczna reakcja się pojawia, należy skonsultować się z lekarzem, szczególnie jeśli szybko postępuje i pojawiła się nagle. Z pewnością należy skorzystać z szybkiej pomocy medycznej, jeżeli występują: duszności, trudności z oddychaniem, poczucie ucisku w gardle, obrzęki naczynioruchowe, zaburzenia świadomości, rozległa pokrzywka, również wędrująca oraz zmiany na błonach śluzowych jamy ustnej, wysypka bolesna.
W przypadku objawów łagodnych również należy poradzić się lekarza, ponieważ może być potrzebna zmiana antybiotyku na inny. Lekarz jest w stanie określić, czy reakcja ma faktycznie podłoże alergiczne, czy może być związana z innymi czynnikami.
Jeżeli alergia na antybiotyk została potwierdzona, bardzo ważne, by przy interwencjach medycznych informować personel o jej istnieniu. Podanie takiego leku osobie uczulonej może mieć poważne konsekwencje. Pomocne może być noszenie przy dokumentach informacji o alergii na leki, by w razie nagłego wypadku pomoc medyczna miała do niej dostęp.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
