Nietolerancja laktozy u niemowląt
Czym jest nietolerancja laktozy?
Jest to stan, w którym niemożliwe lub bardzo utrudnione jest strawienie naturalnego cukru mlecznego – laktozy. Laktoza jest trawiona dzięki enzymowi laktazie produkowanej w jelicie cienkim. Jeżeli laktazy brakuje, cukier nie zostaje wchłonięty w jelicie cienkim, trafia dalej do jelita grubego, gdzie fermentuje i powoduje nieprzyjemne objawy.
U najmłodszych dzieci, w tym niemowląt wrodzona nietolerancja laktozy jest bardzo rzadka. Jako że mleko jest pierwszym, najbardziej naturalnym pokarmem dla dziecka, większość donoszonych maluchów może się wykazać dużą aktywnością laktazy. Z wiekiem produkcja własna tego enzymu może jednak stopniowo się zmniejszać, więc częściej obserwuje się sytuację, w której laktoza jest dobrze trawiona w dzieciństwie i młodości, natomiast w wieku dojrzałym ta zdolność się ogranicza. Zdarza się również, że problemy z trawieniem laktozy pojawiają się u młodszych dzieci.
U najmłodszych dzieci nietolerancja laktozy częściej wynika z chorób zapalnych jelit lub infekcji jelitowych. Jest to stan przejściowy, w którym ma ona charakter wtórny. Pierwotna, wrodzona nietolerancja laktozy może się jednak częściej zdarzać u wcześniaków, jako że jelito cienkie mogło nie do końca dojrzeć w życiu płodowym.
Nietolerancja laktozy a alergia na białko mleka krowiego
Nietolerancja laktozy nie jest tym samym, co alergia na białko mleka krowiego. Te dwa zjawiska różnią się mechanizmem występowania: w przypadku nietolerancji problem tkwi w procesie trawienia cukru mlecznego, podczas gdy alergia ma BMK to reakcja układu odpornościowego na białka, np. serwatkowe i kazeinę. Reakcja na białka może być nagła lub opóźniona.
Przy nietolerancji laktozy utrudnienia ograniczają się do przewodu pokarmowego: laktoza trafia do jelita grubego, tam fermentuje i wywołuje dyskomfort. Natomiast w przypadku alergii reakcja dotyczy nie tylko układu pokarmowego, lecz również skóry oraz układu oddechowego. W cięższych przypadkach alergia może wymagać pomocy medycznej w szpitalu.
Nietolerancja laktozy u niemowląt – objawy
Najczęstszym objawem nietolerancji laktozy, również u niemowląt, są gazy i wyraźny dyskomfort trawienny. Należą do niego biegunki, pieniste stolce, gazy trwające kilka dni oraz wzdęcia. Wszystkie te objawy, które powodują dyskomfort również u osób dorosłych, są bardzo trudne do zniesienia dla niemowlęcia, które nie dość, że ma niedojrzały układ pokarmowy, to jeszcze nie potrafi sprawnie tego komunikować. Dlatego zauważalny jest również długotrwały płacz, stękanie, napinanie mięśni brzucha i kończyn.
Nietolerancja laktozy, inaczej niż alergia, nie objawia się zmianami skórnymi lub trudnościami z oddychaniem, chyba że maluszek nie potrafi złapać oddechu w wyniku ciągłego płaczu.
Nietolerancja laktozy u niemowląt – jakie mleko podawać
W razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z problemami trawiennymi, sposób karmienia powinien być omówiony z pediatrą bądź lekarzem rodzinnym. Nie zaleca się samodzielnego wprowadzania mieszanek dla niemowląt z nietolerancją laktozy, ponieważ objawy dyskomfortu trawiennego mogą wynikać z innych zaburzeń zdrowotnych. Pierwotna nietolerancja laktozy u niemowląt jest diagnozą rzadką, ponadto, lekarz będzie w stanie różnicować nietolerancję laktozy od alergii na białko mleka krowiego czy naturalną niedojrzałość układu pokarmowego. Efektem prawidłowej diagnozy innej niż nietolerancja laktozy może być zalecenie zmiany mieszanki mlekozastępczej, ale nie na taką, która nie zawiera laktozy, lecz na bazie hydrolizowanego białka serwatkowego lub niezawierającego takiej ilości tłuszczu jak mieszanki podstawowe.
Co istotne, w mleku kobiecym naturalnie znajduje się laktoza. Jest to nieodzowny składnik każdego mleka ssaczego. Laktozy nie można z mleka kobiecego usunąć lub „uprościć”, tak jak robi się to z białkiem mlecznym przy alergii. Dlatego nieprawidłowo postawiona diagnoza nietolerancji laktozy mogłaby skutkować tym, że do karmienia malucha zrezygnuje się z piersi lub karmienia odciągniętym z niej pokarmem. Mleko mamy jest najlepszym rodzajem pokarmu dla dziecka, szczególnie w pierwszych 6 miesiącach życia, dlatego w przypadku występowania u dziecka objawów dyskomfortu trawiennego warto zawczasu poradzić się pediatry, alergologa lub lekarza rodzinnego.
W przypadku, gdy nietolerancja laktozy zostanie stwierdzona, najczęściej jest ona przejściowa i lekarze często zalecają kontynuację karmienia mlekiem mamy, ponieważ taki pokarm wspiera regenerację jelit, pomimo naturalnej zawartości laktozy. Jeśli jest to niemożliwe, można sięgnąć po mieszankę mlekozastępczą bezlaktozową. W przejściowych trudnościach może być zalecone jej stosowanie przez kilka tygodni, a potem stopniowy powrót do standardowego mleka modyfikowanego. Jeżeli trudności z trawieniem się powtarzają, przyczyny problemu trzeba szukać dalej.
Jeżeli u dziecka występuje wrodzony niedobór laktazy, np. u wcześniaków lub maluchów obarczonych trudnościami zdrowotnymi po urodzeniu, konieczna jest dokładna diagnostyka i wprowadzenie takiego pokarmu, by dziecko jak najszybciej zaczęło otrzymywać odpowiednią dla siebie ilość składników odżywczych i przybierać na wadze.
Ważne również, by pamiętać, że w przypadku nietolerancji laktozy u dziecka nie ma sensu usuwać mleka i produktów mlecznych z diety mamy karmiącej piersią. Laktoza jest produkowana w piersiach podczas produkcji mleka, nie pochodzi z diety, którą mama spożywa. Inaczej jest w przypadku alergii na białko mleka krowiego, które bierze się właśnie z nabiału i który należy wyeliminować ze swojego jadłospisu, jeśli chce się nadal karmić dziecko z alergią.
Ten tekst został napisany w celu informacyjnym i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Piszę o zdrowiu, dietetyce i kosmetologii, opierając się na aktualnej wiedzy medycznej i badaniach naukowych. Nieustannie się dokształcam, by dzielić się z czytelnikami rzetelnymi i aktualnymi informacjami ze świata zdrowia i urody. Sądzę, że świadoma edukacja to klucz do lepszego samopoczucia i mądrych wyborów na co dzień.
